فارکس چیست؟
فارکس (FOREX) که مخفف Foreign Exchange است، بزرگترین بازار مالی جهان محسوب میشود. این بازار غیرمتمرکز جهانی، جایی است که ارزهای ملی کشورها در برابر یکدیگر معامله میشوند. برخلاف بازارهای سنتی مانند بورس، فارکس مکان فیزیکی مشخصی ندارد و تمام معاملات به صورت الکترونیکی انجام میشود.
پس به زبان ساده میتوان گفت، فارکس بازار مالی جهانی است که امکان معامله ارزهای مختلف را فراهم میکند.
یک داستان کوتاه برای آشنایی با فارکس به زبان ساده
قبل از همهگیری جهانی، مردم میتوانستند سوار هواپیما شوند و به سفرهای بینالمللی بروند. اگر تا به حال به کشور دیگری سفر کرده باشید، احتمالاً برای تبدیل پول خود به ارز کشور مقصد، در فرودگاه به صرافی مراجعه کردهاید.
پشت پیشخوان میایستید و صفحهای را میبینید که نرخ تبدیل ارزهای مختلف را نمایش میدهد. این نرخ تبدیل، قیمت نسبی دو ارز از دو کشور مختلف را در هر لحظه مشخص میکند.
به عنوان مثال فرض کنید شما در پرواز ایران به سمت انگلیس هستید. زمانی که به فرودگاه میرسید متوجه میشوید تمام پولهای شما هنوز به ریال است، بنابراین شما برای تبدیل این پول به یک صرافی در فرودگاه میروید. در یک صفحه نمایش میزان تبدیل ریال ایران به پوند انگلیس را دیده (و از زندگی نا امید میشوید) و در نهایت پول خود را تبدیل میکنید.
با این کار شما در واقع در بازار Forex شرکت داشتید!
قبل از پرواز برگشت، دوباره به صرافی سر میزنید تا پوندهای باقیمانده خود را که به طور معجزهآسایی خرج نشدهاند، تبدیل کنید و متوجه میشوید که نرخ ارز نسبت به قبلا تغییر کرده است. در واقع همین تغییرات در نرخ ارز است که باعث میشود بتوانید در بازار فارکس سود کنید.
بازار فارکس چیست؟
بازار فارکس (که با نام FX هم شناخته میشود) یک شبکه جهانی و غیرمتمرکز است که در آن ارزهای مختلف مبادله میشوند.
این بازار به دلیل حضور گسترده شرکت کنندگان و حجم معاملات بالا، همیشه در حال نوسان است و نرخ ارزهای حارجی در آن هر ثانیه درحال تغییر است.
با این تفاسیر تنها بخش کوچکی از معاملات ارزی در «اقتصاد واقعی» مانند تجارت بینالمللی یا توریسم (مثل مثال فرودگاه) اتفاق میافتد. در عوض، بیشتر معاملات ارزی در بازار فارکس و با انگیزه کسب سود انجام میشوند.
در نهایت باید بگوییم که فعالیت در بازار فارکس نیز همانند بازارهای بورس به وسیله بروکرها (کارگزاریها) انجام میشود که در حقیقت به عنوان واسطهای مابین خریدار و فروشنده و زیر نظر نهادهای نظارتی (رگولاتوری) فعالیت میکنند.
همانطور که پیشتر گفته شد، این بازار هیچ تمرکز فیزیکی ندارد و به همین ترتیب، در این بازار هیچ چیز فیزیکیای مبادله نمیشود و شما صرفا با خرید ازر کشورهای مختلف در اقتصاد آن ها سهیم میشوید.
مثلا شما با خریدن ین ژاپن در بازار فارکس در اصل سهمی از اقتصاد کشور ژاپن را خریداری کردید و در صورت بالا رفتن ارز اقتصاد ژاپن نسبت به ارزهای دیگر شما سود و بالعکس ضرر میکنید.
به مثال قبلی برمیگردیم؛ زمانی که شما در فرودگاه ریال را به پوند تبدیل کردید، در واقع معاملهای بر روی جفت ارز ریال-پوند (که شاید هیچ جای دیگری اسمش را نشنوید!) انجام دادید.
تاریخچه مختصر بازار ارزهای خارجی
سیستم مدرن Forex به سال 1971 بازمیگردد زمانی که نظام برتون وودز لغو شد و ارزش ارزها به جای طلا، به صورت شناور تعیین گردید. این تغییر باعث ایجاد بازار تبادل ارز خارجی به شکل امروزی شد و در دهه 1990 و با پیشرفت تکنولوژی، دسترسی افراد عادی به این بازار نیز فراهم شد.
شرکت کنندگان اصلی این بازار
بازار فارکس شامل طیف وسیعی از مشارکت کنندگان است که شامل لیست زیر هستند:
بانکهای مرکزی و تجاری
مؤسسات مالی بزرگ
شرکتهای چندملیتی
صندوقهای سرمایه گذاری
کارگزاران (بروکرها)
معامله گران خرد (ما و شما!)
نقش بانکهای مرکزی
بانکهای مرکزی مانند فدرال رزرو آمریکا یا بانک مرکزی اروپا، با دخالت در بازار Forex سعی در کنترل ارزش پول ملی خود دارند. لازم به ذکر است که این مداخلات میتوانند تأثیر قابل توجهی بر نرخ ارزها بگذارند.
نحوه عملکرد بازار فارکس
در بازار فارکس، ارزها به صورت جفت معامله میشوند که به آنها جفت ارز میگویند. به عنوان مثال EUR/USD که معروفترین جفت ارز این بازار است؛ نشان دهنده ارزش یورو در برابر دلار آمریکا است. وقتی شما این جفت ارز را میخرید، در واقع با دلارهای خود، یورو خریدهاید (یورو خریداری کرده و همزمان دلار فروختهاید).
چطور می توان در بازار فارکس سود کرد؟
به زبان ساده، اگر فکر میکنید ارزش یک ارز در مقابل ارز دیگری افزایش خواهد یافت و پیشبینی شما درست باشد، میتوانید با خرید آن سود کنید! پس اگر بخواهیم در یک جمله کوتاه به این سوال پاسخ بدهیم؛ باید بگوییم: “با پیشبینی درست“.
زمانی که شما با هر نوع تحلیلی پیش بینی کنید که یک ارز نسبت به ارز دیگر قویتر خواهد شد و بر مبنای تحلیل خود معاملهای در جهت خرید ارز مورد نظر انجام دهید، در صورتی که پیش بینی شما به حقیقت بپیوندد معامله شما با سود همراه خواهد بود و در غیر این صورت متحمل ضرر خواهید شد.
در صورتی که پیشبینی شما متفاوت با سناریو بالا باشد، یعنی اگر شما با هر نوع تحلیلی پیش بینی کنید که یک ارز نسبت به ارز دیگر ضعیفتر و ارزش آن کمتر خواهد شد و بر مبنای تحلیل خود پوزیشنی در جهت فروش آن ارز باز کنید، در صورتی که پیشبینی شما درست از آب در بیاید، معامله شما با سود همراه خواهد بود.
مثال عملی از معامله موفق در فارکس
فرض کنید نرخ EUR/USD برابر 1.20 است. این بدان معناست که هر 1 یورو معادل 1.20 دلار است. اگر پیشبینی کنید که یورو در برابر دلار تقویت میشود، این جفت ارز را میخرید. اگر نرخ به 1.25 برسد و شما معامله خود را ببندید، 5 سنت به ازای هر یورو سود کردهاید.
مزایای بازار فارکس
بازار Forex دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که آن را به یک گزینه عالی برای معامله تبدیل کردهاند:
۱. بازار ۲۴ ساعته: فارکس از دوشنبه تا جمعه به طور مداوم فعال است؛ برخلاف بازار سهام یا اوراق قرضه، فارکس در پایان هر روز کاری تعطیل نمیشود، بلکه معاملات به مراکز مالی مختلف در سراسر جهان منتقل میشوند.
۲. نقدشوندگی بالا: میتوان معاملات را با سرعت بالایی باز و بسته کرد.
۳. امکان سود در هر دو جهت بازار: از آنجایی که معاملات فارکس به دو صورت خرید و فروش هستند؛ میتوان با پیشبینی درست قیمت (چه بالا برود و چه پایین بیاید) از آن سود کرد.
۴. دسترسی آسان: فقط با یک کامپیوتر یا موبایل و اینترنت میتوانید به بازار فارکس دسترسی داشته باشید.
۵. هزینه معاملاتی پایین: هزینهها و کارمزدهای Forex نسبت به بسیاری از بازارهای دیگر کمتر است.
۶. لوریج: یکی از جذابترین ویژگیها و در واقع امکانات بازار بازار ارزهای خارجی، لوریج (ضریب اهرمی – Leverage) است. این اهرم به زبان سادهتر به شما کمک میکند تا بدون هیچگونه ضمانت و بهره بانکی، تا چندین برابر موجودی حساب خود به معامله بپردازید. به عنوان مثال اگر شما یک حساب 2000 دلاری داشته باشید و ضریب اهرمی شما 50 باشد، بدین ترتیب شما توانایی معامله در یک موقعیت 100.000 دلاری را خواهید داشت.
حجم معاملات و نقدینگی بازار فارکس
بازار فارکس با میانگین حجم معاملات روزانه 7.5 تریلیون دلار، از نظر نقدشوندگی بی رقیب است. برای درک بهتر این عدد به مقایسههای زیر توجه کنید:
این مقدار 25 برابر حجم معاملات روزانه بورس نیویورک است!
بیش از 4 برابر تولید ناخالص داخلی سالانه آلمان!
معادل 1000 دلار به ازای هر نفر در کره زمین!
حتی بازار ارزهای دیجیتال هم در مقایسه با بازار ارزهای خارجی بسیار کوچک است.
البته توجه داشته باشید که عدد عظیم ۷.۵ تریلیون دلار، کل حجم معاملات بازار جهانی فارکس را شامل میشود، اما بخش «اسپات» که برای معاملهگران خرد فارکس (ما و شما) مهم است؛ حدود ۲ تریلیون دلار در روز است.
اگر پا را فراتر بگذاریم و فقط حجم معاملات معاملهگران خرد (یعنی خودمان) را در نظر بگیریم، این عدد حتی کوچکتر نیز میشود و تقریبا حدود ۳-۵٪ از کل حجم معاملات فارکس را در بر میگیرد (یعنی تقریباً ۲۰۰-۳۰۰ میلیارد دلار در روز ).
پس بله، Forex واقعاً بزرگ است، اما نه به بزرگی که بعضیها ادعا میکنند.
انواع بازارهای فارکس
بازار اسپات (نقدی): تحویل فوری ارز
فارکس فیوچرز: قراردادهای آتی
فارکس آپشن: اختیار معامله
ETFهای ارزی
فارکس یک بازار جهانی است
معاملات فارکس از نیوزیلند (آوکلند/ولینگتون) شروع میشود، سپس به سیدنی، سنگاپور، هنگ کنگ، توکیو، فرانکفورت، لندن و در نهایت نیویورک میرود و درنهایت دوباره این چرخه از نو آغاز میشود!
دلیل ۲۴ ساعته بودن بازار فارکس نیز همین است!
عوامل مؤثر بر نرخ ارزها
عوامل متعددی میتوانند بر ارزش ارزها تأثیر بگذارند، از جمله:
تصمیمات بانکهای مرکزی
نرخ بهره
تورم
ثبات سیاسی
رشد اقتصادی
تراز تجاری
رویدادهای ژئوپلیتیک و …
تحلیل در فارکس
معامله گران از دو روش اصلی برای تحلیل بازار بازار ارزهای خارجی استفاده میکنند:
۱. تحلیل تکنیکال: در این تحلیل، نمودارها و حرکات قیمت به منظور پیشبینی و یافتن قیمت آینده بررسی می شود. معامله گران در این تحلیل روندهای بازار، الگوهای ایجاد شده در نمودارها و نقاط حساس در قیمت را بررسی می کنند.
۲. تحلیل فاندامنتال: در این تحلیل، تاثیر نرخ بهره در ارزها، سیاست های پولی و مالی دولت و تاثیر تورم بررسی می شود. همچنین برای انجام بهترین معامله باید به بررسی میزان عرضه در بازار و موارد مشابه در این تحلیل پرداخت.
ورود به بازار فارکس چگونه است؟
برای ورود به بازار فارکس باید مراحل را طی کنید:
آموزش: یادگیری اصول اولیه و تحلیل بازار
انتخاب بروکر: یافتن کارگزار معتبر
افتتاح حساب: باز کردن حساب معاملاتی
تست استراتژی: تمرین با حساب دمو
معامله واقعی: شروع با سرمایه کم
ریسک های بازار فارکس
با وجود فرصتهای زیاد، فارکس نیز ریسکهای خاص خود را دارد که شامل موارد زیر میشود:
نوسانات شدید قیمت
اثر اهرم (لوریج)
ریسک نقدشوندگی
ریسک سیاسی و اقتصادی
کلاهبرداریهای احتمالی
مدیریت ریسک در فارکس
همانطور که در بالا گفتیم، بازار فارکس نیز مانند هر نوع سرمایهگذاری مالی دیگری داری ریسک است. اما در صورتی که فعالیت در این بازار با آموزش کم و تجربه پایین همراه باشد ریسک آن به مراتب بالاتر خواهد بود.
به همین دلیل است که امروزه تقریبا تمامی بروکرهای فعال در این حوزه برای کاربران تازه وارد حساب کاربری تمرینی (دمو) پیشبینی کردهاند. بدین ترتیب کاربران میتوانند فعالیت در بازار بازار ارزهای خارجی را به صورت کاملا واقعی تجربه کرده و بدین ترتیب از ضررهای ناشی از تازه وارد بودن جلوگیری کنند.
بنابراین شما میتوانید با آموزش درست، مدیریت سرمایه مناسب و کسب تجربه کافی در حالت دمو و در نهایت ساخت استراتژی معاملاتی مختص به خودتان از ریسک فعالیت در این بازار کم کنید.
به طور خلاصه برای موفقیت در فارکس باید:
از حد ضرر (Stop Loss) استفاده کنید.
حجم معاملات را کنترل نمایید.
از اهرمهای بالا پرهیز کنید.
احساسات خود را مدیریت نمایید.
همیشه برنامه معاملاتی داشته باشید.
اصطلاحات رایج فارکس
پیپ (Pip): کوچکترین واحد تغییر قیمت
لات (Lot): واحد حجم معاملات
اسپرد (Spread): تفاوت قیمت خرید و فروش
سواپ (Swap): هزینه انتقال معامله به روز بعد
مارجین (Margin): وثیقه مورد نیاز برای معامله
ساعت کار بازار فارکس
بازار فارکس به صورت 24 ساعته از دوشنبه تا جمعه فعال است. ساعات کاری این بازار (که به سشن نیز معروفند) به این ترتیب زیر است:
- بازار آسیا: توکیو و سیدنی
- بازار اروپا: لندن و فرانکفورت
- بازار آمریکا: نیویورک
بهترین زمان برای معامله زمانی است که دو بازار همپوشانی دارند، مثل زمانی که بازارهای لندن و نیویورک همزمان باز هستند؛ چرا که نوسان قیمت در بالاترین حد خود قرار میگیرد.
نتیجهگیری
بازار Forex با ویژگیهای منحصر به فرد خود، فرصتهای معاملاتی بی نظیری ارائه میدهد. اما موفقیت در این بازار نیازمند آموزش مداوم، نظم و انضباط و مدیریت صحیح ریسک است. به یاد داشته باشید که بازار ارزهای خارجی یک ماراتن است، نه دو سرعت. با صبر و حوصله و با سرمایه ای که توان از دست دادنش را دارید شروع کنید.